Tổng quan về các yếu tố nguy cơ trong hen phế quản trẻ em

Dương Quý Sỹ, Lê Thị Minh Hương

Main Article Content

Tóm tắt

Hen phế quản (viết tắt là hen) là bệnh hô hấp mãn tính phổ biến ở trẻ em, là nguyên nhân hàng đầu gây tình trạng bệnh mãn tính ở trẻ, được đánh giá qua tần suất các lần khám bệnh cấp cứu, về thời gian nhập viện điều trị bệnh và thời gian nghỉ học vì bệnh hen. Trong những thập kỷ qua, mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong hiểu biết về sinh bệnh học, chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh hen tại cộng đồng, tuy nhiên việc thực hành chẩn đoán và điều trị hen tốt vẫn đang còn thách thức lớn đối với các bác sĩ chuyên ngành nhi khoa. Do sự không đồng nhất của các triệu chứng hen ở trẻ em, đặc biệt là ở trẻ nhỏ rất khó để xác định và đưa ra được một định nghĩa rõ ràng và cụ thể về bệnh hen trong quần thể dân số này. Hiện nay, chẩn đoán hen ở trẻ
nhỏ chủ yếu dựa trên tiền sử các triệu chứng, nguy cơ mắc các bệnh dị ứng và thăm khám lâm sàng trong trường hợp không có nhiễm trùng đường hô hấp đi kèm. Ở trẻ trên 5 tuổi, chẩn đoán hen được thực hiện tương tự như ở người lớn và dựa trên tình trạng viêm mãn tính của đường hô hấp kết hợp với hiện tượng
tăng phản ứng tính phế quản và khả năng hồi phục của giới hạn dòng khí thở ra. Bên cạnh các yếu tố có thể điều chỉnh được liên quan đến việc kiểm soát bệnh hen như kỹ thuật dùng thuốc hít, việc tuân thủ điều trị, thì việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ của bệnh hen ở trẻ em trong quá trình bào thai, phơi nhiễm các yếu tố môi trường sau sinh... vẫn đang là thách thức thực sự trong kiểm soát bệnh hen ở trẻ em. Ngoài ra việc xác định và điều trị các bệnh dị ứng đi kèm, ngưng thở khi ngủ, béo phì và trào ngược dạ dày thực quản là rất quan trọng trong việc đánh giá bệnh hen và phối hợp điều trị bệnh ở trẻ em. Do vậy, các thầy thuốc nhi khoa không chỉ đánh giá lâm sàng và điều trị bệnh hen mà còn có chiến lược dự phòng thông qua việc tác động vào các yếu tố nguy cơ gây hen, những giải pháp hiệu quả giúp tránh được nguy cơ bị hen ở trẻ em.

Article Details

Các tài liệu tham khảo

1. Willemsen, G., van Beijsterveldt, T.C.E.M., van Baal, C.G.C.M., Postma, D.,Boomsma, D.I., 2008. Heritability of self-reported asthma and allergy: a study in adult Dutch twins, siblings and parents. Twin Res. Hum. Genet. Off. J. Int. Soc. TwinStud. 11, 132-142.
2. Lockett, G.A., Huoman, J., Holloway, J.W., 2015. Does allergy begin in utero? Pediatr. Allergy Immunol. Off. Publ. Eur. Soc. Pediatr. Allergy Immunol. 26, 394-402.
3. Liu, J., Rädler, D., Illi, S., Klucker, E., Turan, E., von Mutius, E., Kabesch, M., Schaub, B., 2011. TLR2 polymorphisms influence neonatal regulatory T cells depending on maternal atopy. Allergy 66, 1020-1029.
4. Martino, D., Prescott, S., 2011. Epigenetics and prenatal influences on asthma and allergic airways disease. Chest 139, 640-647.
5. Turner, S.W., Campbell, D., Smith, N., Craig, L.C.A., McNeill, G., Forbes, S.H., Harbour, P.J., Seaton, A., Helms, P.J., Devereux, G.S., 2010. Associations between fetal size, maternal {alpha}-tocopherol and childhood asthma. Thorax 65, 391-397.
6. Turner, S., Prabhu, N., Danielan, P., McNeill, G., Craig, L., Allan, K., Cutts, R., Helms, P., Seaton, A., Devereux, G., 2011. First- and second-trimester fetal size and asthma outcomes at age 10 years. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 184, 407-413.
7. Jedrychowski, W., Gałaś, A., Whyatt, R., Perera, F., 2006. The prenatal use of antibiotics and the development of allergic disease in one year old infants. A preliminary study. Int. J. Occup. Med. Environ. Health 19, 70-76.
8. Magnus, M.C., Karlstad, Ø., Håberg, S.E., Nafstad, P., Davey Smith, G., Nystad, W., 2016. Prenatal and infant paracetamol exposure and development of asthma: the Norwegian Mother and Child Cohort Study. Int. J. Epidemiol. 45, 512-522.
9. Forno, E., Young, O.M., Kumar, R., Simhan, H., Celedón, J.C., 2014. Maternal obesity in pregnancy, gestational weight gain, and risk of childhood asthma. Pediatrics 134, e535-546.
10. MacDonald, C., Sternberg, A., Hunter, P.R., 2007. A systematic review and metaanalysis of interventions used to reduce exposure to house dust and their effect on the development and severity of asthma. Environ. Health Perspect. 115, 1691-1695.
11. Liu AH, Jaramillo R, Sicherer SH, et al 2010. National prevalence and risk factors for food allergy and relationship to asthma: results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2006. J Allergy Clin Immunol;126:798-806.e13.
12. Castro-Rodriguez, J.A., Forno, E., Rodriguez-Martinez, C.E., Celedón, J.C., 2016. Risk and Protective Factors for Childhood Asthma: What Is the Evidence? J. Allergy Clin. Immunol. Pract. 4, 1111-1122.
13. Patrizi, A., Guerrini, V., Ricci, G., Neri, I., Specchia, F., Masi, M., 2000. The natural history of sensitizations to food and aeroallergens in atopic dermatitis: a 4-year follow-Up. Pediatr. Dermatol. 17, 261-265.
14. Lowe, A.J., Angelica, B., Su, J., Lodge, C.J., Hill, D.J., Erbas, B., Bennett, C.M., Gurrin, L.C., Axelrad, C., Abramson, M.J., Allen, K.J., Dharmage, S.C., 2017. Age at onset and persistence of eczema are related to subsequent risk of asthma and hay fever from birth to 18 years of age. Pediatr. Allergy Immunol. Off. Publ. Eur. Soc. Pediatr. Allergy Immunol. 28, 384-390.
15. Wang, Z., May, S.M., Charoenlap, S., Pyle, R., Ott, N.L., Mohammed, K., Joshi, A.Y., 2015. Effects of secondhand smoke exposure on asthma morbidity and health care utilization in children: a systematic review and meta-analysis. Ann. Allergy Asthma Immunol. Off. Publ. Am. Coll. Allergy Asthma Immunol. 115, 396-401.e2.
16. Huang, L., Chen, Q., Zhao, Y., Wang, W., Fang, F., Bao, Y., 2015. Is elective cesarean section associated with a higher risk of asthma? A meta-analysis. J. Asthma Off. J. Assoc. Care Asthma 52, 16-25.
17. Azad, M.B., Konya, T., Maughan, H., Guttman, D.S., Field, C.J., Chari, R.S., Sears, M.R., Becker, A.B., Scott, J.A., Kozyrskyj, A.L., CHILD Study Investigators, 2013. Gut microbiota of healthy Canadian infants: profiles by mode of delivery and infantdiet at 4 months. CMAJ Can. Med. Assoc. J. J. Assoc. Medicale Can. 185, 385-394.
18. Karvonen, A.M., Hyvärinen, A., Gehring, U., Korppi, M., Doekes, G., Riedler, J., Braun-Fahrländer, C., Bitter, S., Schmid, S., Keski-Nisula, L., Roponen, M., Kaulek, V., Dalphin, J.-C., Pfefferle, P.I., Renz, H., Büchele, G., von Mutius, E., Pekkanen, J., PASTURE Study Group, 2012. Exposure to microbial agents in house dust and wheezing, atopic dermatitis and atopic sensitization in early childhood: a birth cohort study in rural areas. Clin. Exp. Allergy J. Br. Soc. Allergy Clin. Immunol. 42, 1246-1256.
19. Riedler, J., Braun-Fahrländer, C., Eder, W., Schreuer, M., Waser, M., Maisch, S., Carr, D., Schierl, R., Nowak, D., von Mutius, E., ALEX Study Team, 2001. Exposure to farming in early life and development of asthma and allergy: a cross-sectional survey. Lancet Lond. Engl. 358, 1129-1133.
20. Litonjua, A.A., Carey, V.J., Burge, H.A., Weiss, S.T., Gold, D.R., 1998. Parental history and the risk for childhood asthma. Does mother confer more risk than father? Am. J. Respir. Crit. Care Med. 158, 176-181.
21. Valerio, M.A., Andreski, P.M., Schoeni, R.F., McGonagle, K.A., 2010. Examining the association between childhood asthma and parent and grandparent asthma status: implications for practice. Clin. Pediatr. (Phila.) 49, 535-541.
22. Arshad, S.H., Karmaus, W., Raza, A., Kurukulaaratchy, R.J., Matthews, S.M., Holloway, J.W., Sadeghnejad, A., Zhang, H., Roberts, G., Ewart, S.L., 2012. The effect of parental allergy on childhood allergic diseases depends on the sex of the child. J. Allergy Clin. Immunol. 130, 427-434.e6.
23. van Meel, E., 2017. Early-life respiratory tract infections and the risk of lower lung functionand asthma: a meta-analysis of 154,492 children. Eur Respir J.